ISO 50100:2026 Nedir? Dekarbonizasyon (Karbonsuzlaştırma)

ISO 50100:2026, kuruluşların enerji kullanımından kaynaklanan sera gazı emisyonlarını nasıl azaltacağını ve bu azaltımı nasıl kanıtlayacağını düzenleyen uluslararası bir standarttır. Mart 2026'da yayımlanan standardın çıkış noktası basit: Daha az enerji harcamak, her zaman daha az karbon salmak anlamına gelmez.

ISO 50100 Neyi Değiştiriyor?

Bir fabrikanın ürün başına emisyonunu %10 azalttığını, aynı dönemde üretimini ise %20 artırdığını düşünelim. Ürün başına bakıldığında tablo olumludur, fakat toplam emisyon yaklaşık %8 artmıştır. ISO 50100 tam bu noktada devreye giriyor ve hedefe uygun mutlak emisyon azaltımının gösterilmesini istiyor. Yani yalnızca birim başına iyileşme tek başına yeterli değil, toplam emisyonun da gerçekten düşmesi gerekiyor.

Standardın odağında enerjiyle ilgili sera gazı emisyonları yer alıyor:

• Kapsam 1: Şirketin kendi tesis ve araçlarında yaktığı yakıtlar. Örneğin kazanda kullanılan doğal gaz veya servis araçlarının mazotu.
• Kapsam 2: Satın alınan enerjiden kaynaklanan emisyonlar. Örneğin fabrikanın şebekeden aldığı elektrik.

ISO 50001 ile Farkı Nedir?

Pek çok kişinin aklına gelen ilk soru, ISO 50100'ün ISO 50001'in yerini alıp almadığı. Almıyor; iki standart birbirini tamamlıyor. ISO 50001 enerji performansını yönetmeye odaklanırken, ISO 50100 bu çalışmaların emisyonlara yansıyan sonucuna bakıyor.

Örneğin bir tesis aynı miktarda enerji tüketmeye devam edip daha düşük karbonlu bir enerji kaynağına geçtiğinde, enerji tüketimi değişmese de emisyonu azalabilir. Bu nedenle ISO 50001 sistemi olan kuruluşlar, ISO 50100'ü mevcut yapılarıyla birlikte kullanabilir.

Standart Kuruluşlardan Ne Bekliyor?

1. Sınırları belirlemek: Hangi tesislerin ve faaliyetlerin plana dahil edileceğine karar vermek.
2. Temel yıl seçmek: İlerlemenin karşılaştırılacağı başlangıç dönemini tanımlamak.
3. Emisyonları hesaplamak: Enerji tüketim verileri ve emisyon faktörleriyle şeffaf ve tekrarlanabilir bir hesaplama yapmak.
4. Mutlak hedef koymak: Ara ve uzun vadeli azaltım hedeflerini ton CO₂ eşdeğeri olarak belirlemek.
5. Karbonsuzlaştırma planı hazırlamak: Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve elektrifikasyon gibi önlemleri sorumlu ve takvimle birlikte planlamak.
6. İzlemek ve raporlamak: Sapmaları yönetmek ve sonuçları kanıtlarıyla birlikte raporlamak.

ISO 50100 Kimler İçin Uygun?

ISO 50100, her sektör ve ölçekteki kuruluşun gönüllü olarak uygulayabileceği bir standarttır. Bununla birlikte özellikle üç grup için anlamlı bir çerçeve sunar:

• Net sıfır veya emisyon azaltım taahhüdü vermiş şirketler
• Enerji maliyeti ve emisyonu yüksek sanayi kuruluşları
• Müşterilerinden veya yatırımcılarından doğrulanabilir azaltım verisi talebi alan ihracatçılar

Özetle ISO 50100 ile soru değişiyor: Artık önemli olan yalnızca ne kadar enerji tasarrufu yaptığınız değil, toplam emisyonunuzun gerçekten düşüp düşmediğini kanıtlayabilmeniz. Enerji yönetim sisteminizi ve karbonsuzlaştırma hedeflerinizi birlikte değerlendirmek için uzmanlarımızla iletişime geçebilirsiniz.